Przejdź do treści
Wróć do wszystkich artykułów
Autor: Jan UchwatAktualizacja:

Czy w przyszłości nadal będzie potrzebne prawo jazdy? Samochody autonomiczne a nauka jazdy

Czy w przyszłości nadal będzie potrzebne prawo jazdy? Samochody autonomiczne a nauka jazdy

Po co robić prawo jazdy, skoro autonomiczne samochody są coraz bardziej popularne? Już od kilkunastu lat słyszymy o różnych testach, a od paru lat autonomiczne pojazdy (w tym taxówki Waymo i Tesli) funkcjonują już na świecie. Czy znaczy to że prawo jazdy nie będzie potrzebne już za kilka/kilkanaście lat? Czy opłaca się robić prawo jazdy już teraz?

Skrót

W dużym skrócie, tak. Nadal opłaca się robić prawo jazdy, zwłaszcza jeśli jeśli zamierzasz korzystać z prawa jazdy zawodowo (jako kierowca, lub gdy prawo jazdy jest wymagane np. do kontaktu z klientem).

Główne zasady:

1. Jest długa droga od testów, do realnego wykorzystania autonomicznych samochodów.

Znając zasady eksperymentu, stosunkowo łatwo jest stworzyć autonomiczny pojazd. Trudniejsze jest przystosowanie go do wszystkich rzadkich przypadków.

2. Koszty. Autonomiczny samochód jest po prostu drogi. I nie zanosi się na to żeby one mocno potaniały.

3. Dostępność. Nawet jeśli samosterujące auta będą dostępne przy określonych zadaniach, to długo nie będą one w stanie pokryć wszystkich zastosowań samochodu (np. na mniej znanych wiejskich drogach). Wracamy do punktu 1. Dochodzą tu też pojazdy budowlane.

4. W przypadku transportu towaru, dobrze żeby w ciężarówce był człowiek, np. na wypadek awarii, dodatkowo wtedy prostsze jest planowanie całej logistyki. A do autonomicznych, humanoidalnych robotów, potrafiących funkcjonować w nieznanym środowisku, jest jeszcze dłuższa droga.

Podsumowując, w ciągu najbliższych 10-30 lat, prawo jazdy nadal będzie przydatne w większości przypadków. Przy czym autonomiczne auta mogą potencjalnie pokryć część potrzeb transportowych np. bogatszych osób mieszkających w dużych miastach.

I dochodzą tu dodatkowe korzyści wynikające z tego jak umiejętności prowadzenia auta przekładają się na wykonywanie innych czynności.

Oczywiście zawsze może wydarzyć się jakiś ogromny przełom w nauce, i może się okazać że za 5 lat autonomiczne auta będa powszechne, ale szanse na to są bardzo małe. Tu potrzeba by przełomu wielokrotnie większego niż powstanie Chat GPT, połączonego z rozwiązaniem problemu surowców.

Samochody autonomiczne. Jak blisko jesteśmy jazdy bez kierowcy?

Możliwe że w przyszłości faktycznie wszystkie pojazdy będą działały autonomicznie. Pytanie tylko kiedy. Nie warto rezygnować z robienia prawa jazdy w 2027 roku, gdyby miało się okazać że w 2070 nie będzie ono już potrzebne.

Współczesne samochody coraz częściej wyposażone są w systemy wspomagające kierowcę. Aktywny tempomat, automatyczne hamowanie awaryjne, utrzymywanie pasa ruchu czy samodzielne parkowanie są dostępne w wielu modelach.

Nie oznacza to jednak, że każdy samochód wyposażony w takie technologie jest pojazdem autonomicznym.

W motoryzacji wyróżnia się sześć poziomów automatyzacji jazdy, od 0 do 5:

(zgodnie z klasyfikacją SAE International J301)

Poziom 0: samochód prowadzony całkowicie przez człowieka, ewentualnie wyposażony w systemy ostrzegawcze i bezpieczeństwa.

Poziom 1: system wspomaga wybrane czynności, np. utrzymywanie prędkości.

Poziom 2: samochód może jednocześnie sterować kierownicą oraz przyspieszać i hamować, ale kierowca nadal musi obserwować drogę.

Poziom 3: w określonych warunkach pojazd prowadzi samodzielnie, a kierowca może czasowo przestać obserwować drogę, choć musi być przygotowany do przejęcia kontroli na wezwanie systemu.

Poziom 4: pojazd może realizować jazdę automatycznie w określonych warunkach lub na wyznaczonym obszarze.

Poziom 5: pełna automatyzacja, bez konieczności obecności kierowcy, we wszystkich warunkach, w których samochód może się poruszać.

Najważniejsza różnica dotyczy odpowiedzialności za prowadzenie pojazdu. Samochód, który pomaga kierowcy, nie jest tym samym co samochód, który może bezpiecznie przewozić pasażerów bez człowieka za kierownicą.

Czy samochody autonomiczne zastąpią kierowców?

W niektórych miejscach na świecie autonomiczne taksówki już przewożą pasażerów bez kierowcy za kierownicą. Pokazuje to, że technologia ta realnie działa, i nie jest jedynie eksperymentem laboratoryjnym.

Jednak działanie autonomicznych pojazdów na wyznaczonych ulicach nie oznacza, że równie dobrze poradzą sobie w każdych warunkach.

Poważnym wyzwaniem pozostają sytuacje nietypowe, takie jak intensywne opady śniegu, słabo oznakowane drogi, skomplikowane remonty, nieprzewidywalne zachowania pieszych czy awarie systemów. Autonomiczne taksówki działa głównie w dobrze zmapowanych obszarach, z odpowiednią infrastrukturą (naprawy, ładowania). Pytanie ile czasu zajmie zmapowanie całego świata, uwzględniając lokalne zasady ruchu.

Istotną rolę odgrywają także przepisy, odpowiedzialność za wypadki oraz koszty technologii i zaufanie społeczne.

Można więc wyobrazić sobie przyszłość, w której autonomiczne taksówki będą powszechne w centrach dużych miast, natomiast na drogach lokalnych, w mniejszych miejscowościach czy podczas trudnych warunków atmosferycznych nadal dominować będą samochody prowadzone przez ludzi.

Problem z ciężarówkami, tirami i dostawą towaru.

Dobrym przykładem tego jak postęp rozwoju samochodów autonomicznych jest nieprzewidywalny, i dłuższy niż się wydaje, są prace nad autonomicznymi ciężarówkami, i jazdą pomiędzy miastami. Pierwsze realne pracę nad tym zaczęły się już w latach 70, czyli 50 lat temu. Przy czym można doszukiwać się wcześniejszych planów, np. analogowych systemów "prowadzących" auta na specjalnych autostradach.

Wydawało się że transport między miastowy jest prostszy niż jazda w ruchu miejskich. Człowiek jest w stanie łatwo nawigować pomiędzy miastami, a prowadzenie auta w nowym mieście, zwłaszcza bez nawigacji, jest dużo trudniejsze. Dodatkowo transport między miastowy wiąże się z wieloma dniami spędzonymi z dala od rodziny, była więc większa presja żeby to zautomatyzować.

Mimo to, nadal nie udało się stworzyć działającego systemu autonomicznych ciężarówek. Były pewne wdrożenia w kopalni w Chile. I dd maja 2025 firma Aurora obsługuje komercyjnie przewóz towarów bez kierowcy na wybranej trasie między Dallas a Houston w Teksasie. Dla porównania, pierwsze autonomiczne taksówki to 2016 rok, a pełne wdrożenie w wielu miastach USA miało miejsce w 2016.

Czy w Polsce można jeździć bez prawa jazdy samochodem autonomicznym?

W 2026 roku samochód wyposażony w zaawansowane systemy wspomagania kierowcy nie zwalnia osoby prowadzącej go z obowiązku posiadania odpowiednich uprawnień.

Polskie prawo stopniowo dostosowuje się do nowych technologii. Nowelizacja przepisów z 2025 roku, której główne regulacje weszły w życie w 2026 roku, wprowadziła między innymi zasady prowadzenia prac badawczych nad pojazdami zautomatyzowanymi.

Nie oznacza to jednak powszechnego dopuszczenia samochodów bez kierowcy do swobodnego poruszania się po polskich drogach.

W przyszłości sytuacja może wyglądać inaczej. Jeżeli pojazd będzie w pełni autonomiczny, a człowiek stanie się wyłącznie pasażerem, wymaganie od niego prawa jazdy może stracić sens. Podobnie jak obecnie pasażer taksówki nie musi posiadać uprawnień do prowadzenia samochodu.

Kluczowe będzie jednak prawne rozróżnienie pomiędzy osobą kierującą pojazdem a osobą jedynie korzystającą z transportu autonomicznego.

Czy za 20 lat będzie warto robić prawo jazdy?

Przewidzenie tempa rozwoju autonomicznej motoryzacji jest trudne. Można jednak rozważyć kilka scenariuszy.

Pierwszy scenariusz: samochody autonomiczne pozostaną uzupełnieniem tradycyjnej motoryzacji.

W takim przypadku prawo jazdy będzie nadal potrzebne większości osób korzystających z prywatnych samochodów. Autonomiczne pojazdy będą funkcjonowały przede wszystkim jako taksówki, autobusy i inne usługi transportowe.

Drugi scenariusz: większość samochodów będzie potrafiła prowadzić się samodzielnie.

Prawo jazdy nadal może być wymagane od osób, które chcą samodzielnie kierować pojazdem. Jednocześnie część społeczeństwa może całkowicie zrezygnować z nauki jazdy, korzystając z autonomicznego transportu.

Trzeci scenariusz: samochody bez kierownicy staną się standardem.

To najbardziej odległa i niepewna wizja. Jeżeli pojazdy będą w pełni autonomiczne, tradycyjne prawo jazdy kategorii B może stracić na znaczeniu, a prowadzenie samochodu przez człowieka stać się zajęciem rekreacyjnym lub specjalistycznym.

Nie wiadomo jednak, czy i kiedy taki scenariusz się zrealizuje.

Jak samochody autonomiczne zmienią naukę jazdy?

Rozwój automatyzacji nie musi oznaczać końca szkół nauki jazdy. Może natomiast znacząco zmienić zakres umiejętności wymaganych od przyszłych kierowców.

Tradycyjny kurs prawa jazdy koncentruje się między innymi na opanowaniu pojazdu, przestrzeganiu przepisów, obserwowaniu drogi i prawidłowym reagowaniu na zagrożenia.

W przyszłości do tych zagadnień mogą dołączyć nowe elementy:

Obsługa systemów automatycznej jazdy: kiedy można je aktywować i w jakich warunkach działają.

Przejmowanie kontroli: jak bezpiecznie zareagować, gdy samochód zażąda interwencji kierowcy.

Rozpoznawanie ograniczeń technologii: kiedy nie należy polegać na automatyce.

Zarządzanie uwagą: jak zachować gotowość do reakcji pomimo częściowej automatyzacji prowadzenia.

Bezpieczeństwo systemów elektronicznych: jak postępować w przypadku awarii lub błędnego działania samochodu.

Kierunek tych zmian widać już w przepisach europejskich. Przyjęta w 2025 roku nowa dyrektywa dotycząca praw jazdy przewiduje większy nacisk na znajomość zaawansowanych systemów wspomagania i automatyzacji podczas szkolenia oraz egzaminowania kierowców. Państwa członkowskie będą stopniowo wdrażały te rozwiązania do własnych przepisów.

Może się więc okazać, że przyszły kurs prawa jazdy będzie w mniejszym stopniu skupiał się na mechanicznej obsłudze samochodu, a w większym na świadomym i bezpiecznym korzystaniu z zaawansowanych technologii.

Czy warto uczyć się jeździć, skoro samochody mogą robić to za nas?

Nawet jeśli za kilkanaście lat autonomiczne samochody będą znacznie bardziej rozpowszechnione, umiejętność samodzielnego prowadzenia pojazdu może nadal pozostawać przydatna.

Posiadanie prawa jazdy daje niezależność. Pozwala wybrać trasę, podróżować poza obszarami obsługiwanymi przez transport publiczny i nie uzależniać swoich planów od dostępności konkretnej usługi przewozowej.

Nie można też zakładać, że wszystkie pojazdy zostaną wymienione na autonomiczne jednocześnie. Samochody pozostają w użytkowaniu przez wiele lat, dlatego okres współistnienia pojazdów tradycyjnych i autonomicznych może być bardzo długi.

Warto również pamiętać, że znajomość zasad ruchu drogowego, przewidywanie zachowań innych uczestników ruchu i umiejętność reagowania na zagrożenia są wartościowe niezależnie od stopnia zaawansowania technologii.

Czy w przyszłości prawo jazdy przestanie być potrzebne?

Jest to możliwe, przynajmniej dla osób, które będą korzystały wyłącznie z w pełni autonomicznego transportu.

Znacznie bardziej prawdopodobne w najbliższych latach jest jednak stopniowe zmienianie sposobu prowadzenia samochodów i zasad szkolenia kierowców.

Zamiast całkowitego zastąpienia człowieka przez komputer możemy przez długi czas obserwować współpracę kierowcy z coraz bardziej zaawansowanymi systemami.

Dlatego nie warto odkładać decyzji o zrobieniu prawa jazdy wyłącznie w oczekiwaniu na samochody autonomiczne. Technologia rozwija się szybko, ale możliwość samodzielnego prowadzenia samochodu nadal pozostaje praktyczną umiejętnością.

Nauka jazdy w Chorzowie. Rozpocznij kurs w OSK Olaf

Jeśli planujesz zdobyć prawo jazdy kategorii B, zapraszamy do OSK Olaf w Chorzowie.

Oferujemy kursy na samochodach z manualną i automatyczną skrzynią biegów, możliwość samodzielnej nauki teorii oraz wykłady online na żywo. Terminy jazd ustalamy indywidualnie.

Bez względu na to, jak będzie wyglądać motoryzacja za 20 lat, już dziś warto zdobyć umiejętności pozwalające bezpiecznie i samodzielnie poruszać się po drogach.

Sprawdź aktualną ofertę na olafchorzow.pl i rozpocznij naukę jazdy w Chorzowie.

+48 733 145 686